Lễ hội đình Nga Châu - Nét đẹp trong văn hóa truyền thống người Việt

Đình làng Nga Châu thuộc xã Hà Châu cũ (nay là xã Lĩnh Toại) là nơi thờ thần hoàng làng Lã Văn Lang - người có công khai phá mở mang, chỉnh đốn điền thổ, bao đạc thổ cư, thổ canh, lên giới mốc, phân ô, phân thửa ruộng đồng, đặt tên cho từng xứ đồng.

Theo lược sử, ông Lã Văn Lang (húy là Nguyễn Văn Lung) sinh ra và lớn lên trên đất Gò Ngung, từ nhỏ đã nhanh nhẹn, thông minh khác thường, lại là người hiếu học, văn võ song toàn. Năm 1012 Nhâm Tý, Triều đình nhà Lý ban chiếu tuyển dụng nhân tài giúp vua làm việc nước. Nguyễn Văn Lung, cải lại họ tên thành Lã Văn Lang, tham gia thi tuyển và đỗ đạt được bổ làm quan. Năm 1044 Giáp Thân - đời Lý Thái Tổ, đất nước có giặc ngoại xâm, ông được triều đình cử đi dẹp giặc cứu nước. Sau khi đánh thắng giặc Chiêm Thành, ông tiếp tục làm quan  gánh vác việc nước. Nơi quan trường ông nổi tiếng là người thanh liêm, chính trực. Năm 1050 ông được về trị sự tại quê nhà và được vua ban nhiều điền thổ. Tại quê nhà ông cùng bà con khai phá mở mang, chỉnh đốn điền thửa, bao đạc thổ cư, thổ canh, đặt tên cho từng xứ đồng, xứ đất. Tên làng Nga Châu có từ đây và được ghi vào Quốc tích đại Việt. Ngày 24/6/1071 (Tân Hợi)- đời Lý Thánh Tông, ông đã mất, để lại cho nhân dân niềm tiếc thương vô hạn. Với di tích Gò Ngang, ghi công đức của ông, làng Nga Châu đã xây ban lập miếu thờ - gọi là Thượng sàng Hạ mộ. Với công đức của  ông, triều đình đã ban sắc phong: Lã Văn Lang tôn thần - thượng đẳng tối linh. Trải qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, đến nay đình vẫn giữ được những nét cổ kính của mình. Đình đã được Sở Văn hóa Thông tin Thanh Hóa xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 1996.

Cổng đình làng Nga Châu

Nét cổ kính và kết cấu của đình

Để tưởng nhớ công ơn của ông, hàng năm vào ngày 24/6 âm lịch, con cháu làng Nga Châu lại tổ chức giỗ Thành Hoàng. Sau nghi thức tế lễ, nhân dân trong làng, các bản hội cùng dâng hương tế lễ thành hoàng cầu cho mưa thuận, gió hòa, mùa màng tươi tốt, người dân có cuộc sống an khang, thịnh vượng và luôn may mắn.

Các cụ cao niên trong làng tập luyện tế lễ chuẩn bị cho công tác lễ hội

Năm nay, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, UBND xã Lĩnh Toại đã ban hành Kế hoạch số 05/KH-UBND ngày 14/7/2025 về việc t ổ chức Lễ hội giỗ Thành Hoàng làng tại di tích lịch sử văn hoá đình Nga Châu. Đến nay, công tác chuẩn bị cho Lễ hội đang được các cơ quan, đơn vị liên quan và nhân dân trong làng khẩn trương hoàn thiện đặc biệt là công tác chuẩn bị các điều kiện, cơ sở vật chất; công tác đảm bảo vệ sinh môi trường, chỉnh trang, tôn tạo cảnh quan các tuyến đường ra, vào khu vực tổ chức Lễ hội; các phương án đảm bảo an ninh, trật tự; phòng, chống cháy nổ, xử lí các tình huống liên quan đến sự cố cháy nổ tại khu vực diễn ra các hoạt động của Lễ hội; công tác đảm bảo phòng, chống dịch bệnh, vệ sinh an toàn thực phẩm… nhằm đảm bảo công tác tổ chức Lễ hội thành công tốt đẹp, an toàn, ấn tượng, tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong nhân dân.

Lễ hội đình làng k hông chỉ là ngày hội mang đậm màu sắc văn hóa của người Việt mà còn là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống của hồn cốt văn hoá Việt Nam vẫn được nuôi dưỡng, gìn giữ qua hàng nghìn đời nay . Trải qua bao biến cố, thăng trầm của lịch sử khi hứng chịu làn mưa bom bão đạn, ấy vậy mà cho đến tận ngày nay, đình làng vẫn hiên ngang đứng vững, là nơi để con cháu tứ phương quay về quây quần, cùng nhau quyết tâm phấn đấu xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh, phát triển hơn./.

                                                                                                          Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công